مىنمايد اين محقّق مصرى ، موصول اسمى مذكور در عبارت كاشاني را مفسّر مضاف در « ربّك » - ونه مفسّر مضاف به اين مضاف - پنداشته وچنين گمان كرده است كه كاشاني با تنظيم عبارت « الّذى هو أنت » در پى بيان اتّحاد ميان « أنت » و « رب » - ونه « أنت » و « اسم رب » - بوده است وبدينسان از سخن أو رائحهء يگانگى تام عبد با رب را استشمام كرده است . عجب آنكه كاشاني بلا فاصله اين عبارت خود را به تفسير گرفته است تا مايهء پيدايش چنين توهّماتى - كه پس از هفت صد سال باعث گرديد تا أو را حلولى واتحادي بخوانند - نشود . تفسير أو چنين است : « أي : أعرف نفسك واذكرها ولا تناساها فينساك اللّه . . . » « 1 » . پر واضح است كه أو در تفسير اين آيهء مباركه به شريفهء وَلا تَكُونُوا كَالَّذِينَ نَسُوا اللَّهَ فَأَنْساهُمْ أَنْفُسَهُمْ « 2 » نظر داشته وبوضوح بر دوگانگى نفس - كه اسم ونمايانگر رب است - با خود رب تصريح مىكند . توجّه به اين نكته كه حكيمان وصوفيان همواره نفس آدمي را از جهت بساطت ووحدتش شبيه‌ترين مكوّن سراسر خلقت به مكوّن بسيط واحد - به بساطت من جميع الوجوه ووحدت حقّه حقيقيّه - مىدانسته‌اند وعبارت معروف « من عرف نفسه فقد عرف ربّه » - كه در نقل بعضي از همينان رنگ حديث نبوي ( ع ) يافته است - « 3 » را به همين أساس تفسير مىكرده‌اند ، نشان‌دهندهء سلامت سخن كاشاني است . وبواقع كلام كاشاني كجا وانتساب آن به حلولىگرى وپذيرش مباني اتّحاد كجا ؟ وبينهما بون بعيد ! . نسخ از اين اثر كاشاني نسخ بسيارى - كه غالبا بخشي از اين تفسير را در بر دارند - بدست است . حجم زياد اين كتاب مبيّن چرائى اين نقص است . اين نسخ - بنا بر آنچه اين بنده مىداند - عبارتند از : 1 - نسخهء كتابخانهء سليمانيهء استانبول شماره‌هاى 17 ، 18 . اين نسخه ، دستنوشت

--> ( 1 ) . بنگريد : تأويلات القرآن الكريم ، انتشار يافته بنام شيخ أكبر ج 2 ص 720 . ( 2 ) . كريمهء 19 الحشر . ( 3 ) . بنگريد : شجرة الكون - پرداختهء شيخ أكبر - ص 3 .